Duyuruyu Kapat
DESEN & GRAFİK & MODA KURSLARI
GRSEL SANATLAR AKADEMİSİ

Temel Tasarım "Doku Üzerine"

Konu, 'Temel Sanat Eğitimi & Grafik Tasarım Sanatı' kısmında Şener Grafik tarafından paylaşıldı.

  1. Şener Grafik

    Şener Grafik Altın Üye Uzman Üye Altın Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    TEKSTÜR ( DIŞ YAPI );yüzeyde objelerin iç yapıları ( strüktür ) da bir dereceye kadar kendini belli eder, böyle bir yüz plastik bakımından daha ilginç bir görünüme sahiptir.

    STRÜKTÜR ( İÇ YAPI );eş ya da birbirleriyle sık bağlantılı, benzer formların iki ya da üç boyut üzerinde yinelenmesinden strüktür doğar. Bir strüktürün başlıca karakteristiği bir mekan yaratmasıdır. Bu mekana form yönünden birlik vermesidir.

    Tüm görsel nesnelerin karakteristik birer dış yapıları vardır. Nesne ve varlıkların dış yapı özellikleri ve bunların objektif etkileri dokuyu ( tekstür ) oluşturur. Diğer bir değişle, doğadaki tüm nesnelerin iç yapılarının işlevsel özelliklerini dışa vuran yüzeysel etkilere “DOKU” denir. Bu, doğanın yapısal bir özelliğidir. Objelerin dış görünüşlerindeki ayrıcalıkları sağlayan üzerlerindeki dokusal yapı farklılıklarıdır. Yani doku, yüzeyleri oluşturur. Bir yüzey değerlendirmesidir . Gözün gördüğü her şey özel bir dış yüzey yapısına sahiptir. Tasarımcı, yaşayan doğadaki dokusal oluşumlardan yararlanarak yeni yaratım olanakları elde edebilir.

    Yüzey ne tipten olursa olsun parça ile bütün arasında bir takım temel bağlantılar bulunabilir.

    · Doku, birbirine eş yada birbirini tamamlayan birim biçimlerin belli sistemlerle yanyana gelmesinden oluşur

    · Doğal dokularda dokuyu oluşturan birim biçimleri matematik bir eşlik göstermemesine karşın bütün içinde birbirlerini tamamlayarak yapısal sistemi oluştururlar.

    · Dokusal yapılar daima yüzeyseldir.

    · Dokulardaki yapısal karakterler, işlevleriyle ilişkilidir. Dokusal yüzeylerin oluşumunu sağlayan birim biçimleri ve bunların yan yana geliş sistemleri daima farklılıklar gösterirler. Bazen değişik objelerde birim biçimleri benzer olsalar da işlevselleri ayrı ayrı olduğundan yan yana geliş sistemleri farklı olabilir. Yine birim biçimleri farklı olan objelerde birimlerin yan yana geliş sistemleri benzer olabilirler.

    · Biteviye yineleme yolu ile ölçü, hep ayrı yönde, hiçbir değişikliğe uğramadan artar

    · Yönü değişmeyen bir açık-koyu değişkenliği ile doku oluşur

    · Ritm artarak gelişir

    · Ritm, ileri geri yer değiştirme ile, zıt yönlerde ve aynı ölçü içersinde ya da değişik ölçüde gelişir.

    · Belirli bir merkezden çıkarak dışardan içeriye ve içerden dışarıya hareket eder.

    · Bir dokunun oluşması için pürüzlü bir yüzey ve uygun ışık gereklidir. Uygun bir ışık girinti ve çıkıntıları yani, dokunun derinliğini verir. Renk değişimi ise dokuya görsel karakter kazandırır.

    Bir cismin yüzeyi dokunulduğunda sert ya da yumuşak pürüzler içerir. Bu pürüzler, o cismin dokusudur.

    Gözle görülen doku ------- Görsel doku; yüzeylere dokunmakla elde edilmeyip, görme yoluyla elde edilen doku etkilerine denir. Düz yüzey üzerinde görüntü olarak doku etkisi verir. Örn. Herhangi bir cismin (üç boyutlu) iki boyutta görüntüsünü kağıt üzerinde yaparken onun yüzeylerinin pürüzlülük derecesi bir takım taramalar ve noktalar yardımıyla belirtilir ki, kağıt üzerine resmedilen bu doku sadece görsel olarak algılanan bir yapay dokudur. Çünkü resme el ile dokunulursa, elde hiçbir zaman o cismin yüzeyinde gerçekte hissedilen doku etkisi gelmez. Buna karşın gözle bu resme bakıldığında o cismin yüzeyindeki pürüzlülük derecesi oldukça iyi anlaşılabilir. )

    [​IMG]
    A.Gormley
    Dokunma ile hissedilen doku ------- Dokunsal doku; yüzeylere dokunularak elde edilen doku etkilerine denir. Sert ve yumuşak doku diye ayrılır.

    Ayrıca dokular yapılarına göre ayrılırlar

    Doğal doku, işlevsellikle ilgilidir ve dış yapıyla iç yapı arasında uyum vardır. Doğadan kaya, ağaç kabuğu, yaprak, tahta, balık, portakal, kozalak,deri gibi örnekler verebiliriz.

    [​IMG]
    Ansel Adams
    Yapay Dokuoluşturmada birim eleman sistemleri ile matematiksel düzenler oluşturma söz konusudur. Tuğla, beton, demir, kağıt, kumaş, cam gibi örnekleri çoğaltabiliriz.

    · Derin doku

    · Yüzeysel doku

    · İnce doku

    · Kaba doku

    · Düzenli doku

    · Düzensiz doku

    · Sert doku ( yakın-insanda dinamik duygular uyandırır, heyecan verirler.)

    · Yumuşak doku ( uzak-insanda sessizlik ve rahatlık duyguları oluşturur.)

    [​IMG]
    Ara Güler
    Doğadaki tüm dokular doğal dokulardır. Doğal dokularda kendi içlerinde yapısal ve görsel etkinlikler açısından büyük zıtlıklar taşırlar.

    A –Organik dokular( hücreye dayalı dokular; kelebek kanadı ya da yaprak dokusu gibi doğa elemanının öz yapısını yansıtır.)

    B – Kimyasal dokular( atoma dayalı dokular )

    C –Dinamik dokular( enerjiye, harekete dayalı dokular ) nitelik ve etki olarak birbirlerine zıttırlar

    · Geometrik yapılı doku;bir geometrik elemandan hareket edilerek değişik işlemler yolu ile yaratılır. ( doğada arı peteği, örümcek ağı gibi )

    · Kristal yapılı dokular;doğadaki kristalize yapılı elemanlarda bulunur.( kar, tuz,buz vs. minarelleri )

    Ayrıca, zaman ve hareket etkisinin sonucunda oluşan optik ve güncel dokular vardır.

    Optik doku;göz aldanmasıyla oluşur. Temelinde hareket ve biçim değiştirme vardır. Dokusal yapıyı oluşturan birim biçimlerin matematik sistemlerle, büyümesi - küçülmesi, giderek değişime uğraması, belli merkezlerde toplanması, dağılması ve giderek döndürülmesi ile yüzeye optik hareket kazandırabilir.( Victor Vasarely )

    [​IMG]
    V.Vasarely
    Güncel doku;bir anlık, değişken, rölyefik dokulardır. Zamanla, dış etkenlerle yüzeysel görünümünde değişiklikler olur.(deniz dalgası, suyun rüzgarla titreşimi, kumlar, orman dokusunun mevsime göre değişimi, bitkilerin yaşı ve doğa koşullarına göre değişimi vs.)

    Dokunun yapı etkisi;sert dokulu yüzeyler yakınlık etkisi, yumuşak dokulu yüzeyler uzaklık etkisi verir.

    Doku ve renk etkisi;sıcak renkli dokular yakınlık etkisi, mat yüzeyli dokular uzaklık etkisi verir.

    Dokunun ışıklılık etkisi;parlak yüzeyli dokular yakınlık etkisi, mat yüzeyli dokular uzaklık etkisi verir.

    Dokunun işleniş etkisi;ince ve ayrıntılı işleniş dokulu yüzeyler yakınlık ve keskinlik duygusu verir. Dağınık,ayrıntısız ve belirsiz işlenmiş dokulu yüzeyler uzaklık etkisi verir.

    Ayrıca doku, yumuşaklık-sertlik, ağırlık-hafiflik, sessizlik-gürültü, huzur-tedirginlik, durgunluk-hareketlilik, sakinlik-heyecanlılık, rehavet-kasvet gibi psikolojik etkiler de yaratır. Yumuşak dokulu yüzeyler; sükunet, rahatlık, monotonluk, soğuk, güçsüz (Hastane, lokanta vb. tercih edilir) Sert dokulu yüzeyler, dinamik, uyarıcı, ilgi çekici, güçlü ve daha sıcak, heyecan verici ( heykel vs. )

    [​IMG]
    T.Cragg, Yontu
    [​IMG]
    A.Giacometti
    Yaşamda dokudeğince akla ilk gelen insanlar arası ilişkiler oluyor. Bu ilişkilerin özellikleri, sıklığı, seyrekliği ve çeşitli davranışların bir araya gelmesiyle bir boyut kazanımı doku olarak nitelendirilebilir. Dokuların tekrardan ibaret olması nedeniyle insanların tavırlarındaki yinelenmeler ya da insan ilişkilerindeki ve davranışlarındaki benzeşimler de doku olarak görülebilir. İki insanın ilişkisine bir üçüncünün sokulmaması sık, üçüncü kişinin de yer alması seyrek doku olarak örneklenebilir.

    [​IMG]
    J.Uelsman
    [​IMG]
    J.Uelsman
    FOTOĞRAFTA DOKU

    Bir görüntü, rengin dışında yapısal özelliği ile de dikkati çekebilir. Bu, yüzey dokusudur. Bu dokunun yoğunluğu, kaba, ince oluşu fotoğrafı ilginç ve canlı kılar. Tercih edilen ışık, yüzeydeki dokusal yapıyı ortaya çıkarmada rol oynar. Sabah ve akşam, yandan gelen ışık dokusal çalışmalar için uygundur. Bu ışıkta, çıkıntılar ışık alıp aydınlanırken çukur yerler gölgede kalır. Bu, rölyefik bir görüntü de sağlar. Ayrıca derinlik hissi uyandırır. Örneğin bir yaprağın, yaşlı bir derinin, bir kaktüsün görünümü dokusal fotoğrafa örnek oluşturur. Doğadan seçilen ve ışık yardımıyla oluşturulan fotoğrafik dokuların dışında karanlık odada da fotograma ve farklı tekniklere dayalı doku çalışmaları yapılabilir.

    [​IMG]
    E.Weston

    [​IMG]

    A.Kértesz
    [​IMG]
    YTÜ MYO
    Fotoğraf Programı
    [​IMG]
    YTÜ MYO
    Fotoğraf Programı
    MÜZİKTE DOKU

    Doku, bireysel partilerin sayısı ve bu partilerin önem derecelerinin sonucu olarak ortaya çıksa da, aslında dokunun nasıl duyulacağını bazı yan etmenler belirler. Bunların arasında, uzaklık ( partilerin birbirine olan uzaklığı ) rejistr ( ses yüksekliği, partilerin pes, orta ya da tiz bölgelerde devinmesi ) ritm ( partiler arasında eşit ya da eşit olmayan devinimler; yavaş yada hızlı değerler; partilerin devinimlerinin birlikte ya da değişik zamanlarda yer alışları, tını ya da ses rengi ( iç içe geçmiş ya da ayrı ayrı ) . Tüm bu etmenler, tek tek, neredeyse sınırsız bir doku çeşitliliği sağlar. ( Ömer Turkay, Müzikte, XIX. Yüzyıldan XX Yüzyıla Geçiş ( Tonal-Atonal Arası Yapıtlar)

    Çalışmalarında dokusal yapıyı kullanan ve ön plana çıkartan sanatçılardan örnekler,A. Altdorfer, Rembrandt, Goya, Cezanne, Degas, V. Gogh, C. Monet, Kandisky, Vilamink, P.Bonart, M. Ernst, G. Klimt, Picasso, F. Stella, Pollock, A.Gormley, A. Gaudi, A. Giacometti, Devrim Erbil, A. Kapoor ( yontu ), T. Cragg (yontu ) Ara Güler ( fotoğraf ), J. Sieff ( fotoğraf ) E. Steichen ( fotoğraf ) F. Frith (fotoğraf ) A. Kertész (fotoğraf), E. Weston (fotoğraf), A. Adams ( fotoğraf ), L.Calligaz ( fotoğraf ), J. Uelsman ( fotoğraf ) Krzysztof Pendecki ( Müzik ), György Ligeti ( müzik ), Mozart 40. Senfoni Strawinsky ( Bahar Ayini) , Debussy ( Deniz )

    [​IMG]
    A.Altdorfer
    [​IMG]
    G.Klimpt
    [​IMG]
    M.Ü. GSF
    [​IMG]
    VanGogh
    [​IMG]
    Tempera
    DOKU

    Kaynak:
    Öğr.Gör. Tülay ÇELLEK
    Fotografya: Sayı 12
     
    5213 bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş

Bu sitede yer alan içerikler sadece genel bilgilendirme amacı ile sunulmuştur. Yorumlarınızı kendi özgür iradeniz ile yayınlanmakta olup; bununla ilgili her türlü dolaylı ve doğrudan sorumluluğu tek başınıza üstlenmektesiniz. Böylelikle, Topluluk Kuralları ve Kullanım Koşulları'na uygun olarak, yorumlarınızı kullanmak, yeniden kullanmak, silmek veya yayınlamak üzere tarafımıza geri alınamaz, herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan (format, platform, süre sınırlaması da dahil, ancak bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla) ve dünya genelinde geçerli olan ücretsiz bir lisans hakkı vermektesiniz.